امروز 17 تیر روز ادبیات کودکان و نوجوانان است. وقتی نام ادبیات کودکان میآید؛ حتما با ما همعقیدهاید که آشناترین نام برای جمع کثیری از ما، نام کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان است.
کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
این موسسه که از دی ماه سال 1344 کار خود را آغاز کرده، در تربیت کودکان نسلهای مختلف ایران تاثیر بهسزایی داشته است. بهطوری که این نهاد تبدیل به برندی فرهنگی در حوزه کتاب و مطالعه در سطح ایران شده است.
در سال ۱۳۴۵ با توجه به کمبود کتاب مناسب کودکان و نوجوانان در ایران، بخش انتشارات کانون به راه افتاد. راهاندازی کتابخانههای عمومی برای مناطق محروم از دیگر کارکردهای این کانون بود. مرکز سینمایی کانون نیز برای تولید فیلمهای کودکان، در سال ۴۹ تاسیس شد و اولین محصول آن فیلم کوتاه «نان و کوچه» ساخته عباس کیارستمی بود. بهرام بیضایی نیز برخی از مهمترین فیلمهای خود مانند عمو سیبیلو، سفر، رگبار، غریبه و مه، کلاغ و باشو غریبه کوچک را طی همکاری با کانون پرورش فکری ساخت. امیر نادری نیز از همان ابتدا با این مرکز همکاری داشت.
نورالدین زرینکلک که از پایهگذاران کانون بود بخش انیمیشین آن را راهاندازی کرد. گرافیستها و طراحان معروفی مانند مرتضی ممیز، فرشید مثقالی، پرویز کلانتری، بهمن دادخواه و علی اکبر صادقی با این بخش همکاری کردهاند.
از دیگر بخشهای کانون، مرکز تهیه نوار و صفحه برای کودکان و نوجوانان بود که در سال ۵۰ به همت احمدرضا احمدی راهاندازی شد که کودکان و نوجوانان از طریق آن این فرصت را پیدا کردند که با موسیقی جهان و موسیقی سنتی و محلی ایران آشنا شوند. بعد از آن هم با فاصله کوتاهی مرکز تولید تئاتر و تئاتر عروسکی در کانون به راه افتاد.
صمد بهرنگی، غلامحسین ساعدی، سیاوش کسرایی، مهدی اخوان ثالث، داریوش آشوری، سیروس طاهباز، احمد شاملو، محمود مشرف تهرانی، هوشنگ ابتهاج، ناصر تقوایی، بهرام بیضایی، لیلی گلستان و دهها نویسنده و هنرمند سرشناس دیگر از همکاران کانون بودهاند.
یکی از دستاوردهای مهم کانون ارائه معیارهای جدید در نشر کتاب و آثار هنری بود که سهمی غیرقابل چشمپوشی در ارتقای کیفیت این آثار در ایران داشته است.
تبدیل شدن به برندی خوشنام در حوزه فرهنگی کار آسانی نیست. نیاز به سالها مداومت، لاش و پشتکار خلاقانه و تاثیرگذار، داشتن دغدغه عمیق فرهنگی و حضور پربار بزرگان این حوزه دارد. اتفاقی که برای کانون رخ داده و نتیجه آن چیزی است که هماینک میبینیم. نامی آشنا، قدیمی و قابل اعتماد که چند نسل ایرانی را برای داشتن یک زندگی باکیفیت تربیت کرده است.
توجه به ادبیات کودکان و نوجوانان موردی نیست که نتایج آن صرفا در حوزه ادبی قابل پیگیری و جستجو باشد. بزرگ شدن بچهها در فضایی ادبی موجب ارتقای فرهنگی جامعه و سلامت و نشاط روانی آنها در دوران بزرگسالی میشود.
لاکپشت پرنده
در سالهای اخیر گروهی از منتقدان و کارشناسان کودک و نوجوان در پایان هر فصل، فهرستی از کتابهای کودک و نوجوان منتشر شده را به نام فهرست «لاکپشت پرنده» معرفی میکنند. این فهرست به صورت ضمیمه فصلنامه پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان و با همکاری مؤسسه شهر کتاب منتشر میشود و میتواند راهنمای والدین، معلمها و مربیها و سایر علاقهمندان به ادبیات کودک و نوجوان باشد تا مناسبتترین کتابهای سال را برای کتابخوانی بچهها و دانشآموزان انتخاب کنند.
